Francuska flota satelitów eskortowych powstrzyma ataki na europejską infrastrukturę kosmiczną
Wojna w Ukrainie udowodniła, że satelity stanowią krytyczny element bezpieczeństwa państw. W odpowiedzi na działania rosyjskich statków szpiegowskich Francja we współpracy z firmą Astroscale tworzy nową flotę niewielkich satelitów eskortowych. System, którego start zaplanowano na lata 2027 oraz 2028, ma monitorować przestrzeń kosmiczną, odstraszać potencjalne zagrożenia i wcześnie wykrywać wrogie obiekty zbliżające się do europejskiej infrastruktury.
Spis treści:
Program YODA i odpowiedź na zagrożenia ze strony rosyjskich satelitów szpiegowskich
Wykorzystanie infrastruktury satelitarnej podczas wojny w Ukrainie uświadomiło państwom zrzeszonym w NATO oraz Europejskiej Agencji Kosmicznej konieczność aktywnej ochrony własnych urządzeń. Francuskie Dowództwo Kosmiczne zainicjowało wojskowy program YODA, w ramach którego powstaje doktryna aktywnej obrony na orbicie. Współtwórcą rozwiązań inżynieryjnych dla tej wczesnej fazy inicjatywy jest firma Astroscale France.
Głównym zagrożeniem dla europejskich urządzeń są tak zwane satelity typu stalker, do których zalicza się rosyjskie jednostki z serii Łucz oraz Olymp. W przeszłości te rosyjskie statki wielokrotnie zbliżały się do innych obiektów na odległości stwarzające realne ryzyko, w tym do francuskiego i włoskiego satelity Athena Fidus. Działania takich jednostek opierają się na kilku ryzykownych zachowaniach:
- nieautoryzowanym zbliżaniu się do instalacji na niebezpiecznie bliskie dystanse,
- próbach przechwytywania poufnych danych komunikacyjnych,
- potencjalnym uszkadzaniu elementów krytycznej infrastruktury łącznościowej.
Zadania nowej floty eskortowej na orbicie okołoziemskiej
Kosmiczna flota eskortowa ma rozpocząć pierwsze operacje w okresie pomiędzy rokiem 2027 a 2028. Głównym zadaniem statków będzie ciągłe budowanie świadomości domeny kosmicznej, czyli kompleksowe monitorowanie i przewidywanie ruchu na orbicie. Taka stała kontrola otoczenia przypomina zaawansowane zawiadywanie ruchem lotniczym, z tą różnicą, że odbywa się w warunkach mikrograwitacji i przy ogromnych prędkościach rzędu kilkudziesięciu tysięcy kilometrów na godzinę. Pozwoli to na odpowiednio wczesne wykrywanie niezidentyfikowanych lub potencjalnie niebezpiecznych jednostek w pobliżu europejskich instalacji.
Według analiz z sektora bezpieczeństwa już sama fizyczna obecność eskorty blisko ważnych węzłów skutecznie zniechęci przeciwników do przeprowadzania ataków czy prób podsłuchu. Zestaw obronny ma docelowo chronić nie tylko sprzęt wojskowy, ale również komercyjne konstelacje satelitarne. Stanowi to odpowiedź na rosnące obawy operatorów telekomunikacyjnych o bezpieczeństwo ich niezwykle kosztownych urządzeń na niezwykle zatłoczonej orbicie.
Wykorzystanie doświadczenia z cywilnych misji kosmicznych do budowy statków obronnych
Podstawą technologiczną nowej floty obronnej nie są maszyny projektowane całkowicie od podstaw z myślą o sektorze zbrojeniowym, lecz zmodyfikowane warianty z sektora cywilnego. Firma Astroscale w pełni wykorzystuje w programie YODA swój dotychczasowy dorobek naukowy z zakresu przechwytywania i deorbitacji nieaktywnych kosmicznych śmieci.
Systemy precyzyjnego manewrowania w bliskim sąsiedztwie maszyn wroga
Kluczowym wyzwaniem z zakresu fizyki i inżynierii przy ochronie satelitów jest bezpieczne sterowanie własnym statkiem zaledwie kilka metrów od obcego obiektu. Astroscale stosuje tu mechanizmy operacji zbliżeniowych, które z powodzeniem sprawdzono wcześniej w cywilnych misjach demonstracyjnych, takich jak projekty ELSA oraz ADRAS.
Skomplikowany system operacji zbliżeniowych umożliwia bezpieczne podlatywanie do obiektów niekooperacyjnych. Mowa tu o maszynach, które w żaden sposób nie przekazują swoich danych nawigacyjnych i nie komunikują się z zewnętrznymi systemami kontroli lotu. Precyzyjne śledzenie obcych satelitów na tak krótkim dystansie wymaga perfekcyjnej orientacji przestrzennej, co według ekspertów stanowi obecnie jeden z najważniejszych i najbardziej wymagających technicznie wektorów obrony w przestrzeni kosmicznej.
Tekst ma charakter informacyjny i edukacyjny oraz opiera się na dotychczasowych założeniach programu YODA, a także danych udostępnionych przez producenta przed wdrożeniem systemu. Ze względu na wczesny etap operacyjny projektu ostateczna specyfikacja techniczna satelitów eskortowych oraz harmonogram startów zaplanowanych na lata 2027 oraz 2028 mogą ulec zmianie w miarę postępu prac.
